گرمازدگی یک وضعیت اورژانسی و بسیار جدی است که در روزهای داغ سال به دلیل قرارگیری طولانی‌ مدت در معرض هوای گرم یا رطوبت بالا رخ می‌دهد. در این حالت، سیستم تنظیم دمای بدن از کار می‌افتد.

این راهنمای کاربردی به شما کمک می‌کند تا علائم گرمازدگی را به سرعت شناسایی کرده و اقدامات درمانی و پیشگیرانه لازم را انجام دهید.

۱.علائم را در دو مرحله جدی بگیرید:

الف) علائم اولیه (هشدار): سرگیجه، سردرد شدید و ضعف مفرط، تهوع یا استفراغ برافروختگی و قرمزی پوست، گرفتگی دردناک عضلات و تپش قلب بالا

ب) علائم وضعیت بحرانی: قطع ناگهانی تعریق (پوست داغ، قرمز و کاملاً خشک می‌شود) گیجی شدید، عدم تعادل، رفتار پرخاشگرانه یا هذیان‌گویی تشنج، گشاد شدن مردمک‌ها و کاهش سطح هوشیاری

۲. ۵ گام طلایی درمان و کمک‌های اولیه اگر با فرد گرمازده مواجه شدید، زمان را از دست ندهید و این اقدامات را فوراً انجام دهید:

انتقال به سایه: مصدوم را سریعاً به محیطی خنک (زیر کولر یا سایه) ببرید و هرگز رهایش نکنید.

تنظیم وضعیت بدن: او را به پشت بخوابانید و پاهایش را ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر بالا ببرید. (در صورت حالت تهوع، او را به پهلو بخوابانید).

کاهش سریع دما: لباس‌های اضافی را خارج کنید. بدن او را با آب ولرم یا خنک مرطوب کرده و باد بزنید.

نقاط استراتژیک سرمایش: کیسه یخ یا پارچه مرطوب و خنک را روی گردن، زیر بغل، مچ دست و کشاله ران قرار دهید. نکته: خنک‌سازی را تا رسیدن دمای بدن به زیر ۳۸.۵ درجه ادامه دهید. اگر فرد شروع به لرزیدن کرد، خنک‌سازی را فوراً متوقف کنید.

تأمین مایعات و تماس با ۱۱۵: اگر فرد کاملاً هوشیار است، هر ۱۵ دقیقه کمی آب خنک با اندکی نمک به او بدهید. در صورت تشنج یا بیهوشی، فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.

۳. اصلاح ۵ باور غلط اما مرگبار در جامعه باور غلط:

باور غلط: قرص استامینوفن یا تب‌بر دمای فرد گرمازده را پایین می‌آورد. واقعیت: گرمازدگی تب عفونی نیست؛ تب‌بر در این حالت کاملاً بی‌اثر است و به کبد آسیب می‌زند.

باور غلط: به فردی که گیج است یا هذیان می‌گوید سریع باید آب داد. واقعیت: خوراندن مایعات به فرد نیمه‌هوشیار باعث خفگی و ورود آب به ریه می‌شود.

باور غلط: دوش یا آب سرد برای فرد گرمازده خطرناک است. واقعیت: خنک کردن فیزیکی و سریع بدن، تنها راه نجات اندام‌های حیاتی اوست.

باور غلط: نوشیدنی‌های انرژی‌زا و قهوه عطش را رفع می‌کنند. واقعیت: کافئین و شکر بالای این نوشیدنی‌ها ادرارآور هستند و بدن را سریع‌تر کم‌آب می‌کنند.

باور غلط: گرمازدگی فقط زیر نور مستقیم خورشید اتفاق می‌افتد. واقعیت: فضاهای بسته بدون تهویه (مثل کانکس، خودرو یا اتاق‌های گرم) مستعدترین مکان‌ها برای گرمازدگی هستند.

 ۴. توصیه‌های تغذیه‌ای عمومی و سبک پوشش مناسب تغذیه اصولی در روزهای گرم سال:

مصرف صیفی‌جات و میوه‌های آب‌دار: برای حفظ آب و مواد معدنی بدن، میوه‌هایی مانند هندوانه، خربزه، خیار و توت‌فرنگی مصرف کنید.

پرهیز از غذاهای سنگین: در فصل گرما از مصرف غذاهای فست‌فودی، پرادویه، سنگین و دیرهضم خودداری کنید.

جایگزینی نمک از دست رفته: با تعریق شدید، نمک بدن دفع می‌شود.

اضافه کردن مقدار کمی لیموترش تازه و مقدار بسیار کمی نمک به آب خنک، این کمبود را جبران می‌کند.

نوشیدنی‌های سنتی ضدعطش: شربت‌های طبیعی مثل سکنجبین، خاکشیر و تخم شربتی میل کنید (به دلیل ذخیره و آزادسازی تدریجی آب در بدن).

همچنین اسپری کردن کمی گلاب به صورت و گردن اثر خنک‌کنندگی عالی دارد.

لباس مناسب تابستان: از لباس‌های نخی، سبک، گشاد و رنگ روشن، به همراه کلاه لبه‌دار، عینک آفتابی، چتر و ضد آفتاب استفاده کنید.

مهندس«الهه تردیده» کارشناس واحد بهداشت حرفه ای شبکه بهداشت و درمان شهرستان بختگان