به مناسبت روز جهانی غذا، بر اهمیت کاهش هدررفت مواد غذایی و نقش آن در حفظ امنیت غذایی، مدیریت منابع طبیعی و ارتقای سلامت جامعه تأکید می‌شود.

غذا یکی از اساسی‌ ترین نیازهای انسان و تأمین‌کننده انرژی و مواد مغذی مورد نیاز بدن برای حفظ سلامت و ادامه زندگی است. با این حال، بخش قابل توجهی از مواد غذایی در مراحل مختلف تولید، نگهداری، توزیع، آماده‌سازی و مصرف از بین می‌رود یا دور ریخته می‌شود؛ مسئله‌ای که علاوه بر پیامدهای اقتصادی و زیست‌محیطی، می‌تواند بر امنیت غذایی جامعه نیز تأثیر بگذارد.

پسماند غذایی چیست؟

پسماند غذایی به مواد غذایی گفته می‌شود که برای مصرف انسان تهیه شده‌اند، اما به دلایل مختلف در مراحل عرضه، توزیع یا مصرف دور ریخته می‌شوند. باقی‌ ماندن غذا در بشقاب، تهیه بیش از نیاز غذا، فساد مواد غذایی به دلیل نگهداری نامناسب و دور ریختن مواد غذایی قابل مصرف، از جمله نمونه‌ های رایج هدررفت غذا در زندگی روزمره هستند.

هدررفت غذا چه پیامدهایی دارد؟

۱. تهدید امنیت غذایی

هدر رفت مواد غذایی به معنای از دست رفتن بخشی از منابعی است که می‌توانستند برای تأمین نیازهای غذایی افراد مورد استفاده قرار گیرند. مدیریت صحیح مواد غذایی می‌تواند به استفاده مؤثرتر از منابع موجود و تقویت امنیت غذایی کمک کند.

۲. اتلاف منابع طبیعی

تولید مواد غذایی به منابعی مانند آب، خاک، انرژی و نیروی انسانی نیاز دارد. هنگامی که مواد غذایی دور ریخته می‌شوند، منابعی که برای تولید، فرآوری، بسته‌ بندی و انتقال آن‌ها صرف شده است نیز به هدر می‌رود.

۳. افزایش هزینه‌ های خانوار

خرید بیش از نیاز، نگهداری نامناسب و فساد مواد غذایی، هزینه‌های اقتصادی خانواده را افزایش می‌دهد. برنامه‌ ریزی برای خرید و مصرف غذا می‌تواند از تحمیل هزینه‌ های غیرضروری جلوگیری کند.

۴. آسیب به محیط زیست

تجزیه پسماندهای غذایی در محل‌ های دفن زباله می‌تواند موجب تولید گازهای گلخانه‌ای شود. بنابراین، پیشگیری از ایجاد پسماند غذایی و مدیریت صحیح پسماندهای اجتناب‌ ناپذیر، از اقدامات مؤثر در جهت حفاظت از محیط زیست به شمار می‌رود.

چگونه می‌توانیم از هدررفت غذا جلوگیری کنیم؟

کاهش پسماندهای غذایی نیازمند مشارکت همه افراد جامعه است. با رعایت چند راهکار ساده می‌توان در این زمینه نقش مؤثری داشت: 

-پیش از خرید، موجودی مواد غذایی در خانه بررسی و فهرست خرید متناسب با نیاز خانواده تهیه شود.

مقدار غذا بر اساس تعداد افراد و میزان مصرف آن‌ها تعیین شود.

-مواد غذایی در شرایط مناسب و متناسب با نوع محصول نگهداری شوند تا از فساد زودهنگام آن‌ها جلوگیری شود.

-باقی‌ مانده غذاها در صورت رعایت اصول ایمنی و نگهداری صحیح، برای مصرف بعدی استفاده شوند.

-هنگام صرف غذا، مقدار متناسب با اشتها و نیاز فرد در بشقاب قرار گیرد.

-از دور ریختن مواد غذایی سالم و قابل مصرف، صرفاً به دلیل خرید بیش از نیاز یا برنامه‌ریزی نامناسب، خودداری شود.

کاهش پسماند غذایی؛ گامی در مسیر سلامت و توسعه پایدار

کاهش هدررفت غذا تنها به معنای صرفه‌ جویی اقتصادی نیست، بلکه اقدامی مؤثر برای حفظ منابع طبیعی، حمایت از امنیت غذایی و کاهش فشار بر محیط زیست محسوب می‌شود. در این مسیر، خانواده‌ها، مدارس، مراکز تهیه و توزیع غذا و سایر نهادهای اجتماعی می‌توانند با اصلاح الگوی مصرف و ترویج فرهنگ پرهیز از اسراف، نقش مهمی ایفا کنند.

واحد بهبود تغذیه شبکه بهداشت و درمان شهرستان بختگان با تأکید بر اهمیت تغذیه سالم و مصرف مسئولانه مواد غذایی، از شهروندان دعوت می‌کند با برنامه‌ ریزی صحیح برای خرید و تهیه غذا، نگهداری اصولی مواد غذایی و پرهیز از اسراف، در کاهش پسماندهای غذایی و حفظ منابع ارزشمند کشور مشارکت کنند.

غذا را قدر بدانیم؛ به اندازه نیاز تهیه کنیم و از هدررفت آن جلوگیری کنیم.

«مهسا عبداله زاده» کارشناس واحد بهبود تغذیه، شبکه بهداشت و درمان شهرستان بختگان