ناباروری در جهان امروز به میزان گسترده ای رو به افزایش است. یکی از مهمترین عواملی که نقشی چشمگیر در ایجاد ناباروری در مردان دارد شیوة نادرست زندگی، محیط های گرم، عدم توجه به سلامتی، عدم پایین آمدن بیضه در هنگام تولد، عفونت های ادراری و آمیزشی، بیماری های ژنتیک و هورمونی و اختلالاتی که نیاز به جراحی دارند، چاقی و شیوع برخی بیماریها می باشد.

ناباروری چیست؟

ناباروری به مفهوم ناتوانی در بارداری است؛ به شرطی که زن و شوهر 12 ماه مداوم بدون استفاده از هرگونه روش پیشگیری از بارداری، با هم نزدیکی منظم داشته و تصمیم به بچه دار شدن داشته باشند. برخی از منابع معتقدند که نازایی در زنان با سن بیش از 35 سال را باید پس از 6ماه به صورت جدی پیگیری کرد. البته زنانی که باردار شده اند و فرزند هم دارند باز هم ممکن است در گروه زنان نابارور جای گیرند که ناباروری ثانویه نام دارد.

علل شایع ناباروری مردان:

کاهش تعداد یا کیفیت اسپرم

واریکوسل

بیضه نزول‌نکرده

عفونت‌های ادراری و آمیزشی اختلالات ژنتیکی و هورمونی

دیابت و برخی بیماری‌های مزمن چاقی، سیگار، الکل و مواد مخدر

گرمای زیاد بیضه‌ها و تماس با مواد شیمیایی: افزایش حرارت میتواند تولید و عملکرد اسپرمها را مختل سازد. مانند استفاده مکرر از سونا یا وان داغ ، نشستن طولانی مدت، پوشیدن لباسهای گرم و یا کار طولانی با لپ تاپ.

برخی جراحی‌ها، شیمی‌درمانی و رادیوتراپی

علائم و زمان مراجعه به پزشک:

عدم بارداری پس از یک سال

اختلال در عملکرد یا انزال درد

تورم یا توده در بیضه سابقه بیماری یا جراحی بیضه و پروستات

راه های تشخیص علت ناباروری:

1- معاینات فیزیکی عمومی بدن و سابقه پزشکی بیمار: شامل معاینه دستگاه تناسلی، سابقه بیماریهای تناسلی، بیماریهای مزمن، صدمات یا جراحی های انجام شده

 2- آزمایش مایع منی: آزمایش بر روی مایع منی به منظور تشخیص علت نازایی در مردان

3- سونوگرافی از کیسه بیضه: جهت بررسی واریکوسل یا سایر مشکلات بیضه

4- زمایشهای هورمونی: شامل تعیین سطح هورمون مردانه و سایر هورمون های باروری

5- آزمایش ادرار بعد از انجام انزال: وجود اسپرم در ادرار میتواند نشانه برگشت مایع منی به مثانه باشد.

 6- تستهای ژنتیکی: اگر غلظت اسپرم به شدت پائین باشد باید به فکر علتهای ژنتیکی بود

 7- نمونه برداری از بیضه ها: با استفاده از سوزن مخصوص نمونه ای از بافت بیضه برداشته شده، اسپرم های آن آزمایش میشوند.در صورت تولید طبیعی اسپرم در بیضه، اشکال در مسیر انتقال اسپرم مطرح میشود.

راه های پیشگیری:

راههایی که میتوان در منزل انجام داد تا احتمال باروری افزایش یابد عبارتند از:

1.افزایش میزان نزدیکی به خصوص حداقل از 4روز قبل از تخمک گذاری زن احتمال باروری را افزایش میدهد. تخمک گذاری زن در وسط سیکل قاعدگی رخ میدهد.

2. از نرم کننده ها حین نزدیکی استفاده نکنید.

3.استفاده از برخی مکمل های تغذیه ای مانند سلنیوم، ویتامین ها- اسیدفولیک، منیزیوم، روی و...

4.استفاده از روشهای کاهش استرس: مانند یوگا و ماساژ درمانی.

5.مشاوره درمانی مانند درمان اختلالات رفتاری- شناختی و آموزش روش های آرام سازی (ریلکسیشن) میتواند استرس را کم کند.

پیام کلیدی:

حدود ۵۰ درصد موارد ناباروری به عوامل مردانه مربوط است و بسیاری از این موارد با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب قابل درمان هستند.

«فاطمه تقدیری» کارشناس واحد جوانی جمعیت شبکه بهداشت و درمان شهرستان بختگان